Sierpniowe słońce rozgrzało chodniki tak mocno, że powietrze nad ulicą falowało jak nad płytą rozgrzanego pieca. Anna stała w przedpokoju z dwiema ciężkimi torbami zakupów i słuchała głosu Piotra dobiegającego z salonu. Mówił leniwie, chłodno, z tą samą obojętnością, którą przez lata zdążyła poznać niemal na pamięć.
— Znowu kupiłaś to najtańsze masło? Ile razy mam ci powtarzać, żebyś brała porządne? Chociaż właściwie czego ja od ciebie wymagam. Przecież ty nigdy nie miałaś gustu. Do niczego.
Anna odstawiła torby na szafkę przy drzwiach. Powoli i ostrożnie, żeby nic się nie przewróciło. Ten ton już dawno przestał ją zaskakiwać. Po dwunastu latach małżeństwa był częścią codzienności, równie zwyczajną jak buczenie lodówki albo skrzypienie starego parkietu.
— Piotr, kupiłam też kurczaka i warzywa. Pomyślałam, że zrobię zapiekaną paprykę, tak jak lubisz.
— Tak jak ja lubię? — prychnął. — Przez wszystkie te lata chociaż raz zapamiętałaś, jak ja coś lubię? Kroisz paprykę, jakbyś rąbała drewno. A w ogóle spójrz na siebie. Znowu chodzisz w tej rozciągniętej bluzie. Naprawdę jest ci już wszystko jedno, jak wyglądasz? Potem ja muszę się za ciebie wstydzić.
Anna spuściła wzrok. Znała zasady tej gry. Jeśli nic nie odpowie, Piotr po pewnym czasie sam się zmęczy. Jeśli spróbuje się bronić, usłyszy pełny wykaz swoich wad, błędów, zaniedbań i wszystkiego, co według niego od zawsze robiła „nie tak”. Tę matematykę upokorzenia opanowała już dawno.
— Jestem po prostu zmęczona. Zosia cały dzień uczyła się do sprawdzianów, pomagałam jej.
— No właśnie. Wiecznie jesteś zmęczona. Tylko czym? Siedzisz w domu i właściwie nic konkretnego nie robisz. Inne kobiety potrafią o siebie zadbać, zająć się rodziną i jeszcze wszystko ogarnąć. A ty? Ty jesteś po prostu funkcją. Obsługą domu. I szczerze mówiąc, wynajęta pomoc poradziłaby sobie lepiej.
Nie podniósł głosu. Nie wyglądał nawet na zdenerwowanego. Wypowiedział te słowa spokojnie, jakby informował o temperaturze za oknem albo o cenie benzyny. I właśnie ta zwyczajność bolała najbardziej. Była straszniejsza niż awantura.
— Piotr, proszę. Nie przy Zosi.
— A co Zosia? Ma czternaście lat. Wszystko widzi. Nie jest już dzieckiem. Widzi, że jej matka zmieniła się w cień. Nikt cię tutaj nie trzyma, Anka. Nikt.
Nie powiedział tego pierwszy raz.
Na początku te słowa rozcinały ją jak ostrze. Później paliły. Z czasem zmieniły się w tępy, znajomy ból, który mieszkał gdzieś głęboko pod żebrami i właściwie nigdy nie znikał.
Ale tamtego dnia wydarzyło się coś innego.
Anna spojrzała na torby z zakupami. Potem na własne dłonie. Na stary chodniczek przy drzwiach, który tyle razy prała i suszyła na balkonie. Wreszcie zdjęła z wieszaka płaszcz — absurdalny w sierpniowym upale — i zarzuciła go na ramiona.
— Dokąd ty idziesz? Halo! Mówię do ciebie!
— Słyszę cię, Piotr. Słyszę cię od dwunastu lat.
Wyszła.
Nie trzasnęła drzwiami. Nie zaczęła płakać. Nie rzuciła żadnego ostatniego oskarżenia.
Po prostu nacisnęła klamkę i zrobiła krok w rozpalone sierpniowe powietrze.
Piotr nawet nie wstał z kanapy.
Apteka znajdowała się dwie ulice dalej. Anna weszła do niej właściwie bez planu. Nagle nogi zrobiły się miękkie, a w głowie zakręciło jej się tak mocno, jakby ktoś jednym ruchem wyjął z niej wszystkie podpory.
Zatrzymała się przy półce z witaminami i mocno zacisnęła palce na szklanym blacie.
— Wszystko w porządku?
Kobieta stojąca za ladą już do niej podchodziła. Była niewysoka, miała około pięćdziesięciu lat, krótko obcięte włosy i uważne, spokojne spojrzenie. Podała Annie kubek wody.
Anna wypiła łyk. Chłód przeszedł przez gardło i przez krótką chwilę pozwolił jej znów poczuć własne ciało.
— Dziękuję. Chyba źle zniosłam ten upał.
— Proszę usiąść. Może ciśnienie? Mamy ciśnieniomierz.
— Nie, dziękuję. To raczej nie ciśnienie. To… coś innego.
Farmaceutka przyjrzała jej się dłużej.
Nie było w tym spojrzeniu litości. Było za to coś znacznie trudniejszego do zniesienia — zrozumienie. Tak spokojne i bezwarunkowe, że Annie nagle zaszkliły się oczy.
Na identyfikatorze kobiety widniało imię „Elżbieta”, ale litery zaczęły jej się rozmazywać.
— Wie pani, nie jestem psychologiem — powiedziała cicho Elżbieta. — Ale widzę, że nie weszła pani tutaj tylko dlatego, że jest gorąco. Czasem odejście jest jedyną możliwością, żeby ocalić samą siebie. To nie jest słabość. To decyzja.
Anna uniosła głowę.
Nieznajoma wypowiedziała te słowa tak zwyczajnie, jakby mówiła coś oczywistego. I właśnie dlatego trafiły w Annę z ogromną siłą.
— Naprawdę można po prostu… wstać i odejść?
Elżbieta lekko pokręciła głową.
— Pani już odeszła. Skoro siedzi pani tutaj, to znaczy, że nogi zrozumiały wcześniej niż głowa. Teraz głowa musi tylko za nimi nadążyć.
Anna dopiła wodę, podziękowała i wyszła.
Na chodniku wyjęła telefon. Przewinęła kontakty do litery K.
Katarzyna.
Nie rozmawiały od półtora roku. Wszystko urwało się po urodzinach, na których Piotr przy wszystkich brutalnie wyśmiał Katarzynę. Anna tak bardzo się wtedy wstydziła jego zachowania, a jeszcze bardziej własnego milczenia, że później nie miała odwagi zadzwonić.