Pani Helena Ostrowska ostrożnie rozwinęła na stole przemoczoną, ciężką od deszczu watowaną kurtkę, w której przyniesiono dziecko do wiejskiego punktu medycznego.
Niemowlę prawie się nie poruszało. Skóra miała sinawy odcień, usta były niemal białe, a oddech tak płytki i rzadki, że chwilami trudno było zauważyć, czy maleńka pierś w ogóle się unosi. Pępowinę ktoś przewiązał wąskim paskiem materiału oderwanym z chusty Marii.
— Przynieście termofory! — rzuciła stanowczo Helena. — Tylko nie za gorące, żeby go nie poparzyć. I ciepłej wody. Szybko!
Jadwiga natychmiast podbiegła do pieca. Stanisław Nowak stał przy drzwiach jak skamieniały. Był przemoczony do suchej nitki, siwe włosy kleiły mu się do czoła, a ręce drżały tak mocno, że nawet nie próbował tego ukrywać.
— On… żyje? — zapytał prawie bezgłośnie.
— Jeszcze oddycha.
Helena przycisnęła chłopca do własnej piersi, wsunęła go pod ciepły sweter i zaczęła delikatnie rozcierać dłonią jego maleńkie plecy.
— Karetka ze szpitala powiatowego została wezwana?
— Tak — odpowiedział sołtys. — Ale po tych deszczach droga zamieniła się w bagno. Mówili, że wcześniej niż za godzinę nie mają szans tu dojechać.
Helena nawet na niego nie spojrzała.
— Za godzinę lekarze mogą już nie mieć komu pomagać.
Jadwiga odwróciła twarz do ściany i szybko się przeżegnała.
Wieść rozeszła się po osadzie błyskawicznie. Kobiety z najbliższych domów zaczęły znosić czyste pieluchy, koce, ręczniki i świeże kozie mleko. Jedna rozpaliła drugi piecyk, inna nastawiła wodę. Niewielkie pomieszczenie szybko wypełniło się ludźmi, lecz nikt nie mówił głośno.
Wszyscy wsłuchiwali się w ten niemal niedostrzegalny oddech.
Po kilku minutach chłopiec nagle otworzył usta. Z jego gardła wydobył się cichy, zachrypnięty dźwięk — bardziej pisk niż prawdziwy płacz.
Jadwiga zasłoniła dłonią usta i natychmiast rozpłakała się.
— Słyszeliście? Zapłakał!
— Ciszej! — skarciła ją Helena, choć sama w tej samej chwili otarła rękawem łzę. — Niech nie marnuje resztek sił.
Karetka dotarła dopiero po półtorej godzinie. Chłopca natychmiast zabrano do szpitala, a Helena pojechała razem z nim.
Ciało Marii przeniesiono do wolnej sali w miejscowym domu kultury. Kobiety obmyły ją, ubrały w czystą sukienkę i delikatnie zamknęły jej oczy.
Na piersi młodej kobiety pozostał ślad maleńkiej dłoni — ciemniejsza plamka na wilgotnym materiale, dokładnie tam, gdzie przez ostatnie chwile życia przyciskała do siebie nowo narodzonego syna.
Etap drugi. Wiadomość na północ
Skontaktowanie się z Janem graniczyło z cudem.
W zakładzie wydobywczym, gdzie pracował na kilkutygodniowych zmianach, telefon znajdował się tylko w biurze kierownika. Łączność radiowa ciągle zanikała, a połączenia telefoniczne rwały się co kilka minut. Sołtys wysłał pilny telegram, ale wszyscy rozumieli, że zanim wiadomość dotrze do adresata, może minąć kilka dni.
Wtedy Stanisław postanowił pojechać do miasteczka powiatowego osobiście.
Przez kilka godzin siedział przy punkcie telefonicznym, podczas gdy dyspozytorka bezskutecznie próbowała zestawić połączenie z odległą osadą pracowniczą na północy. W słuchawce trzaskało, głos znikał, pojawiał się na kilka sekund i znowu tonął w zakłóceniach.
— Pan Jan Zieliński? — niemal krzyczał Stanisław. — Dzwonią do pana z domu! Słyszy mnie pan?
— Słyszę… Kto mówi?
— Stanisław Nowak. Z Brzezin.
Po drugiej stronie zapadła krótka cisza.
— Co się stało z Marią?
Stanisław zamknął oczy.
Przed nim znowu pojawiło się jesienne pole zasnute deszczem, mokra trawa, resztki starego stogu i młoda kobieta, która oddała dziecku jedyne suche okrycie, jakie miała.
— Janku, musisz się trzymać. Maria urodziła.
Przez kilka długich sekund w słuchawce słychać było jedynie trzaski.
— Urodziła? Przecież… przecież to jeszcze za wcześnie. Co się urodziło? Syn czy córka?
— Syn.
— Żyje?
— Jest w szpitalu powiatowym. Lekarze robią wszystko, co mogą.
— A Maria? Gdzie jest Maria?
Stanisław otworzył usta, ale słowa nie chciały przejść mu przez gardło.
— Janku… Marii już nie ma.
W tej samej chwili połączenie się urwało.
Kiedy udało się dodzwonić ponownie, kierownik powiedział, że Jan stracił przytomność tuż przy telefonie. Koledzy zanieśli go do zakładowego ambulatorium.
Następnego dnia ruszył w drogę do domu.
Najpierw jechał samochodem pracowniczym, potem zabrał się ciężarówką jadącą w stronę większego miasta, a stamtąd wsiadł do pociągu. Podróż zajęła mu prawie trzy doby.
Zdążył na pogrzeb.
Z samochodu wysiadł nieogolony, wychudzony i tak zmęczony, jakby postarzał się w ciągu tych kilku dni o kilkanaście lat. W jednej ręce ściskał brudną torbę podróżną.
Kiedy zobaczył zamkniętą trumnę, zatrzymał się kilka kroków od niej i nie potrafił ruszyć dalej.
— Obiecałem jej — wyszeptał. — Przecież obiecałem, że wrócę.
Ludzie stali wokół, ale nikt nie wiedział, co powiedzieć.
Dopiero Jadwiga podeszła do niego i mocno go objęła.
— Czekała na ciebie, Janku. Do samego końca wierzyła, że zdążysz wrócić.
— Dlaczego poszła sama?
— Chciała dotrzeć do punktu medycznego.