Helena Nowak ostrożnie rozwinęła na stole przemokniętą kurtkę, którą przed chwilą przyniesiono do niewielkiego wiejskiego punktu medycznego.
Niemowlę prawie się nie poruszało. Skóra miała sinawy odcień, usta były niemal białe, a oddech tak płytki i rzadki, że trzeba było uważnie patrzeć na maleńką pierś, żeby w ogóle dostrzec jej ruch. Pępowinę przewiązano wąskim paskiem materiału oderwanym od chustki Anny.
— Szybko, przynieście termofory! — poleciła stanowczo Helena. — I uważajcie, żeby go nie poparzyć. Ciepła woda, natychmiast!
Maria rzuciła się w stronę pieca. Jan Lewandowski stał nieruchomo przy drzwiach. Był przemoczony do suchej nitki, a siwe włosy przykleiły mu się do czoła. Nie zauważał nawet, jak mocno drżą mu dłonie.
— On żyje? — zapytał prawie bezgłośnie.
— Jeszcze oddycha.
Helena przycisnęła dziecko do własnej piersi, wsunęła je pod ciepły sweter i zaczęła delikatnie rozcierać maleńkie plecy.
— Wezwaliście karetkę ze szpitala powiatowego?
— Wezwaliśmy — odpowiedział sołtys. — Ale po deszczach droga zamieniła się w błoto. Mówią, że przed godziną nie mają szans tu dotrzeć.
— Za godzinę lekarze mogą mu już nie być potrzebni.
Maria odwróciła się do ściany i szybko zrobiła znak krzyża.
Kobiety z pobliskich domów zaczęły przynosić koce, czyste pieluszki i kozie mleko. Jedna rozpaliła drugi piec, inna postawiła wodę na kuchni. Małe pomieszczenie wkrótce wypełniło się ludźmi, ale nikt nie mówił głośno.
Wszyscy słuchali słabego, ledwie wyczuwalnego oddechu dziecka.
Po kilku minutach chłopczyk nagle uchylił usta. Z jego gardła wydobył się cichy, zachrypnięty pisk, bardziej przypominający westchnienie niż płacz.
Maria zakryła usta dłonią i rozpłakała się.
— Słyszeliście? Zapłakał!
— Ciszej! — skarciła ją Helena, choć sama otarła rękawem łzę. — Niech nie traci resztek sił.
Karetka dotarła do wsi dopiero po półtorej godziny. Chłopca natychmiast zabrano do szpitala. Helena pojechała razem z nim.
Ciało Anny przeniesiono do wolnego pomieszczenia w domu ludowym. Kobiety umyły ją, ubrały w czystą sukienkę i delikatnie zamknęły jej oczy.
Na mokrym materiale na wysokości piersi pozostał ciemniejszy ślad maleńkiej dziecięcej dłoni.
Etap drugi. Telegram na północ
Dodzwonienie się do Tomasza graniczyło z cudem.
W zakładzie wydobywczym, gdzie pracował na dalekim turnusie, telefon znajdował się tylko w biurze kierownika. Łączność radiowa co chwilę zanikała, a sygnał pojawiał się i znikał bez ostrzeżenia. Sołtys wysłał pilny telegram, lecz wszyscy wiedzieli, że zanim wiadomość dotrze do adresata, mogą minąć nawet dwa albo trzy dni.
Jan postanowił więc pojechać do miasta powiatowego.
Kilka godzin siedział przy punkcie telefonicznym, podczas gdy pracownica centrali próbowała połączyć go z odległą osadą na północy kraju. Głos w słuchawce urywał się, wracał na moment, po czym znów tonął w trzaskach.
— Pan Tomasz Zieliński? — niemal krzyczał Jan. — Dzwonię z domu! Słyszy mnie pan?
— Słyszę… Kto mówi?
— Jan Lewandowski. Z Zalesia.
— Co się stało z Anną?
Jan zamknął oczy.
Znów zobaczył tamto pole zalane deszczem, zniszczony stóg i młodą kobietę, która oddała własny płaszcz nowo narodzonemu dziecku.
— Tomasz, musisz się trzymać. Anna urodziła.
Przez kilka długich sekund w słuchawce słychać było jedynie trzaski.
— Urodziła? Przecież to za wcześnie… Chłopiec czy dziewczynka?
— Syn.
— Żyje?
— Jest w szpitalu powiatowym. Lekarze robią wszystko, co mogą.
— A Anna?
Jan nie potrafił od razu wypowiedzieć tych kilku słów.
— Tomasz… Anny już nie ma.
W tej samej chwili połączenie się zerwało.
Kiedy udało się dodzwonić ponownie, kierownik zakładu powiedział, że Tomasz stracił przytomność przy telefonie. Przeniesiono go do miejscowego ambulatorium.
Już następnego dnia ruszył do domu. Najpierw jechał samochodem pracowniczym, później zabrał się ciężarówką, a ostatnią część drogi pokonał pociągiem. Podróż zajęła mu niemal trzy doby.
Zdążył na pogrzeb.
Wysiadł z samochodu nieogolony, wychudzony i wyczerpany. W dłoni ściskał brudną torbę podróżną. Kiedy zobaczył zamkniętą trumnę, zatrzymał się kilka metrów dalej, jakby nagle zabrakło mu sił, by zrobić choć jeden krok.
— Przecież jej obiecałem — wyszeptał. — Obiecałem, że wrócę.
Wokół stali ludzie, lecz nikt nie miał odwagi podejść pierwszy.
Dopiero Maria zrobiła kilka kroków i mocno objęła Tomasza.
— Czekała na ciebie, Tomku. Do samego końca wierzyła, że przyjedziesz.
— Dlaczego poszła sama?
— Chciała dotrzeć do punktu medycznego.
— Czemu nie zawołała sąsiadów?
— Kogo miała wołać? W leśnej osadzie o tej porze mieszkały tylko cztery rodziny. Najbliżsi sąsiedzi rano pojechali do miasta.
Tomasz powoli uklęknął przy trumnie.
— Aniu… wybacz mi.
Etap trzeci. Pogrzeb bez dziecka
Chłopca nie przywieziono na pogrzeb matki.
Pozostał na oddziale noworodkowym w szpitalu powiatowym. Lekarze nie chcieli niczego obiecywać. Miał ciężką hipotermię, był odwodniony, a jego płuca pracowały bardzo słabo.
Prosto z cmentarza Tomasz pojechał do syna.
Pielęgniarka zaprowadziła go pod przeszkloną ścianę oddzielającą salę.